7 Eyl\u00fclde Alman gazetecileri bir “\u0130nternet Bildirgesi” yay\u0131nlad\u0131. Original\u0131
\nhttp:\/\/www.internet-manifest.de\/
\nhttp:\/\/www.internet-manifesto.org\/
\nfransizca, italya, ispanyolca, rusca rusca, japonca vsi var.<\/p>\n
Ekte serbest bir t\u00fcrk\u00e7e ceviri
\nSayg\u0131lar
\nMustafa Akgul
\n——<\/p>\n
Internet Manifestosu<\/p>\n
1. \u0130nternet farkl\u0131d\u0131r<\/p>\n
\u0130nternet farkl\u0131 kamu k\u00fcreleri, farkl\u0131 terimler ve farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel
\nbeceriler yarat\u0131r. Medya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojik ger\u00e7eklerini g\u00f6rmezden
\ngelmekten ve onunla bo\u011fu\u015fmaktan vazge\u00e7ip, \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerin\u0131 bu
\nger\u00e7eklere uyarlamal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n g\u00f6revi mevcut teknolojiyi dayanarak
\ngazetecili\u011fin en iyi bi\u00e7imini geli\u015ftirmektir. Bu yeni gazetecilik
\n\u00fcr\u00fcnleri ve y\u00f6ntemleri i\u00e7erir.<\/p>\n
2. \u0130nternet bir ceb boyutu medya imparatorlu\u011fudur<\/p>\n
Web mevcut medya yap\u0131lar\u0131n\u0131, eski s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve oligopolies a\u015farak
\nyeniden d\u00fczenliyor. Yay\u0131n ve medya i\u00e7eri\u011finin yay\u0131lmas\u0131 art\u0131k y\u00fckl\u00fc
\nyat\u0131r\u0131mlar gerektirmiyor. Gazetecilik \u00f6z-kavram\u0131, neyse ki, onun
\nenformasyonun ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeneleme ve filtreleme g\u00f6revinden kurtar\u0131yor.
\nGeriye gazetecili\u011fi s\u0131radan yay\u0131ndan ay\u0131ran gazetecilik kalitesi
\nkalmaktad\u0131r.<\/p>\n
3.<\/p>\n
\u0130nternet toplumdur; toplum internetdir<\/p>\n
Sosyal a\u011flar, Vikipedi veya YouTube gibi Web-tabanl\u0131 platformlar
\n bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131
\n haline gelmi\u015ftir. Onlar telefon veya televizyon gibi eri\u015filebilir.
\n E\u011fer medya \u015firketleri varolmaya devam etmek istiyorsa, bug\u00fcn
\n kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 anlamal\u0131 ve ileti\u015fim formlar\u0131n\u0131
\n kucaklamal\u0131d\u0131r. Bu kucaklama sosyal ileti\u015fimin temel formlar\u0131:
\n dinleme ve yan\u0131tlamay\u0131, yani diyalogu da i\u00e7erir.<\/p>\n
4. Internet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc dokunulmazd\u0131r.<\/p>\n
\u0130nternet a\u00e7\u0131k mimarisi say\u0131sal ileti\u015fen bir toplumun ve
\n dolay\u0131s\u0131yla, gazetecili\u011fin temel bili\u015fim yasas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.
\n Bu \u00f6zel ticari veya siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131n, \u00e7o\u011fu kamu yarar\u0131 iddias\u0131
\n arkas\u0131nda gizlenerek, korunmas\u0131 u\u011fruna de\u011fi\u015ftirelemez. Nas\u0131l
\n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak , internet eri\u015fimin engellenmesi
\n serbest bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 tehlikeye atmakta ve bilgi eri\u015fim temel
\n hakk\u0131n\u0131 bozmaktad\u0131r.<\/p>\n
5. \u0130nternet bilginin zaferidir<\/p>\n
Yetersiz teknolojisi nedeniyle medya kurulu\u015flar\u0131, ara\u015ft\u0131rma
\n merkezleri, kamu kurulu\u015flar\u0131 ve di\u011fer kurulu\u015flar bug\u00fcne kadar
\n d\u00fcnyadaki bilgileri derlenmi\u015f ve s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn her
\n vatanda\u015f\u0131n kendi ki\u015fisel haber filtrelerini olu\u015fturabilir, arama
\n motorlar\u0131 ile daha \u00f6nce hi\u00e7 bilinmeyen boyutta bir bilgi
\n hazinesine ula\u015fabilir. Bireyler art\u0131k her zamankinden daha iyi
\n \u015fekilde bilgilenebilir.<\/p>\n
6. \u0130nternet gazetecili\u011fi (de\u011fi\u015ftirir) geli\u015ftirir.<\/p>\n
\u0130nternet \u00fczerinden, gazetecilik yeni bir \u015fekilde kendi
\n toplumsal-e\u011fitimsel rol\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bu bilginin s\u00fcrekli
\n de\u011fi\u015fen, devaml\u0131 s\u00fcre\u00e7 olarak sunulmas\u0131 i\u00e7erir; bas\u0131l\u0131 medyan\u0131n
\n de\u011fi\u015fmezli\u011finin kayb\u0131 bir art\u0131d\u0131r. Bilginin bu yeni d\u00fcnyas\u0131nda
\n hayatta kalmak isteyenlerin, yeni bir idealizm, yeni gazetecilik
\n fikirlerine ve bu yeni potansiyeli kullanmaktan zevk almas\u0131 gerekir.<\/p>\n
7. Net a\u011f gerektirir.<\/p>\n
\u0130nternet linkleri ba\u011flant\u0131lard\u0131r. Birbirimizi bu ba\u011flant\u0131lar ile
\n biliyoruz. \u0130nternet ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kullanmayanlar kendilerini
\n sosyal s\u00f6ylemin d\u0131\u015f\u0131nda tutmaktalar. Bu geleneksel medya
\n \u015firketlerinin web siteleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
8. Linkler \u00f6d\u00fcllendir, al\u0131nt\u0131lar s\u00fcsler.<\/p>\n
Arama motorlar\u0131 ve birle\u015ftiriciler(portaller) kaliteli
\n gazetecili\u011fi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r: Onlar uzun vadede ola\u011fan\u00fcst\u00fc i\u00e7eri\u011fin
\n bulunabilirli\u011fini art\u0131r\u0131r ve b\u00f6ylece yeni ve kamusal bilgi
\n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130nternet ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve
\n al\u0131nt\u0131lar yoluyla Referanslar, \u00f6zellikle yarat\u0131c\u0131s\u0131ndan herhangi
\n bir izin veya \u00fccret gerektirmeyenler, ilk etapta a\u011f \u00fczerindeki
\n sosyal s\u00f6ylem k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Bunlar\u0131n hepsi s\u00fchesiz
\n korumaya de\u011ferdir.<\/p>\n
9. \u0130nternet siyasi s\u00f6ylem i\u00e7in yeni bir mekand\u0131r.<\/p>\n
Demokrasi kat\u0131l\u0131m ve bilgiye eri\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile b\u00fcy\u00fcr. Siyasi
\n tart\u0131\u015fman\u0131n geleneksel medyadan \u0130nternete aktar\u0131lmas\u0131 ve halk\u0131n
\n etkin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile bu tart\u0131\u015fmay\u0131 geni\u015fletmek bir gazetecilik yeni
\n g\u00f6revlerden biridir.<\/p>\n
10. Bug\u00fcn bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Alman Anayasas\u0131n\u0131n 5. maddesi meslekler veya geleneksel i\u015f
\n modelleri i\u00e7in koruyucu haklar ihtiva etmez. \u0130nternet amat\u00f6r ve
\n profesyonel aras\u0131ndaki teknolojik s\u0131n\u0131rlar\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lar. Bu
\n nedenle bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 gazetecilik g\u00f6revlerin yerine
\n getirilmesine katk\u0131da bulunabilecek herkes i\u00e7in ge\u00e7erli olmal\u0131d\u0131r.
\n Nitelik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00fccretli ve \u00fccretsiz gazetecilik aras\u0131nda bir
\n ayr\u0131m yap\u0131lmamal\u0131, ama iyi ve k\u00f6t\u00fc gazetecilik aras\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
11. \u00c7ok fazla bilgi diye bir \u015fey yoktur!<\/p>\n
Bir zamanlar, kilise gibi kurumlar ki\u015fisel fark\u0131ndal\u0131k yerine g\u00fcce
\n \u00f6ncelik verdi ve tipo matbaa makinas\u0131 bulundu\u011funda denetimsiz
\n bilgi ak\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 uyard\u0131. Di\u011fer taraftan, Bro\u015f\u00fcrc\u00fcler,
\n ansiklepodiciler, ve gazeteciler daha fazla bilginin daha fazla
\n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, hem birey hem de b\u00fct\u00fcn olarak toplum i\u00e7in,
\n g\u00f6sterdi . Bu \u00f6nerme bu g\u00fcm i\u00e7inde ge\u00e7erli.<\/p>\n
12. Gelenek bir i\u015f modeli de\u011fildir.<\/p>\n
Gazetecilik i\u00e7eri\u011fi ile internet \u00fczerinden para kazan\u0131labilinir.
\n Zaten, bunun bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fi bu g\u00fcn var. Ancak, \u015fiddetli rekabet
\n nedeniyle, i\u015f modelleri internetin yap\u0131s\u0131na uyarlanmal\u0131d\u0131r. Kimse
\n bu hayati uyarlama s\u00fcrecinden stat\u00fckoyu korumaya y\u00f6nelik
\n politikalarla ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n. Gazetecilik a\u00e7\u0131k rekabetle net
\n \u00fczerinden iyi finansal \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmal\u0131, ve cesaretle bu
\n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin \u00e7ok boyutlu uygulamlar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
13. Copyright internet \u00fczerinden bir sivil g\u00f6rev haline gelir.<\/p>\n
Copyright \u0130nternetde enformasyonun d\u00fczenlenmesinde merkezi bir
\n k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131d\u0131r. Yarat\u0131c\u0131lar\u0131n kendi i\u00e7eriklerinin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n t\u00fcr\u00fc
\n ve kapsam\u0131 \u00fczerinde karar hakk\u0131 internet \u00fczerinde de ge\u00e7erlidir.
\n Ayn\u0131 zamanda, telif hakk\u0131 eski tedarik mekanizmalar\u0131 korumak ve
\n yeni da\u011f\u0131t\u0131m modelleri ya da lisans yap\u0131lar\u0131n\u0131 sokmamak i\u00e7in
\n kullan\u0131lamaz. M\u00fclkiyet y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
14. \u0130nternetde \u00e7ok para vard\u0131r.<\/p>\n
Gazetecilik \u00e7evrimi\u00e7i hizmetleri reklam yoluyla finanse eder . Bir
\n okuyucu, izleyici ya da dinleyicinin zaman de\u011ferlidir. Gazetecilik
\n sekt\u00f6r\u00fcnde, bu ili\u015fki her zaman finansman temel bir ilkesi
\n olmu\u015ftur. Gazeticilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erli yeni finans modelleri
\n bulunmal\u0131 ve test edilmelidir.<\/p>\n
15. \u0130nternetde olan \u0130nternetde kal\u0131r.<\/p>\n
\u0130nternet gazetecili\u011fi yeni bir niteliksel d\u00fczeye kald\u0131r\u0131yor.
\n Online, metin, ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri art\u0131k ge\u00e7ici olmak zorunda
\n de\u011fil. Onlara yeniden eri\u015filebilinir, b\u00f6ylece \u00e7a\u011fda\u015f tarihin bir
\n ar\u015fiv binas\u0131 olu\u015fabilir. Gazetecilik, bilginin geli\u015fmesi,
\n yorumlanmas\u0131 ve hatalar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne almal\u0131, yani, olu\u015fan kendi
\n hatalar\u0131n\u0131 kabul etmeli ve \u015feffaf bir \u015fekilde onlar\u0131 d\u00fczeltmeli.<\/p>\n
16. Kalite en \u00f6nemli nitelik olmaya devam ediyor.<\/p>\n
\u0130nternet ortaya d\u00fczg\u00fcn \u00fcr\u00fcnler de \u00e7\u0131kart\u0131r. Sadece g\u00fcvenilir,
\n se\u00e7kin ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc olanlar uzun vadede s\u00fcrekli izlenecektir.
\n Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n talepleri artm\u0131\u015ft\u0131r. Gazetecilik bunlar\u0131 yerine
\n getirmeli ve s\u0131k s\u0131k g\u00fcncelledi\u011fi ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
17. Herkes i\u00e7in<\/p>\n
Web, 20. y\u00fczy\u0131l kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn bir toplumsal
\n de\u011fi\u015fim altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturur. \u015e\u00fcphe halinde, “Vikipedya ku\u015fa\u011f\u0131”,
\n kayna\u011f\u0131n g\u00fcvenirli\u011fini belirlemek, haberi geriye gidip orijinal
\n kayna\u011f\u0131nda izleme, ara\u015ft\u0131rma, denetleme ve de\u011ferlendirmek
\n yetene\u011fine – tek ba\u015f\u0131na veya bir grup olarak sahiptir. Bunu k\u00fc\u00e7\u00fck
\n g\u00f6ren ve bu becerilere sayg\u0131 g\u00f6stermeye istekli olmayan
\n gazeteciler internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ciddiye al\u0131nmaz. \u00c7ok
\n hakl\u0131lar. \u0130nternet eskiden al\u0131c\u0131 olarak bilinenlerle, okuyucu,
\n dinleyici ve izleyiciler, do\u011frudan ileti\u015fim ve onlar\u0131n
\n bilgilerinden yararlanmay\u0131 sa\u011flar. “Her\u015feyi bilen” gazeteci de\u011fil
\n , ama o kim ileti\u015fim kuran ve ara\u015ft\u0131ran gazeteciye talep var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
7 Eyl\u00fclde Alman gazetecileri bir “\u0130nternet Bildirgesi” yay\u0131nlad\u0131. Original\u0131 http:\/\/www.internet-manifest.de\/ http:\/\/www.internet-manifesto.org\/ fransizca, italya, ispanyolca, rusca rusca, japonca vsi var. Ekte serbest bir t\u00fcrk\u00e7e ceviri Sayg\u0131lar Mustafa Akgul —— Internet Manifestosu 1. \u0130nternet farkl\u0131d\u0131r \u0130nternet farkl\u0131 kamu k\u00fcreleri, farkl\u0131 terimler ve farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel beceriler yarat\u0131r. Medya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojik ger\u00e7eklerini g\u00f6rmezden gelmekten ve onunla bo\u011fu\u015fmaktan vazge\u00e7ip, \u00e7al\u0131\u015fma […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kategerisiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":184,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions\/184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shukko.com\/x3\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}